 |
Invloed van historische gebeurtenissen op de politiek
De geschiedenis van de mensheid wordt vaak voorgesteld als een gevolg van politieke beslissingen. In de meeste historische gebeurtenissen zijn echter economische oorzaken te vinden. Ook in de sociale structuren van mensen, zoals de structuren van gezinnen of gemeenschappen, zijn steeds weer economische en omgevingsinvloeden te herkennen. Het belang van politieke beslissingen wordt vaak overschat, omdat veel politieke beslissingen de economische ontwikkelingen volgen. Maar er kan ook worden vastgesteld dat politieke beslissingen het verschil kunnen maken tussen het succes of zelfs de ondergang van een gemeenschap.
De economische oorzaken verminderen echter niet de morele verantwoordelijkheid van de betrokkenen, maar vormen wel een belangrijk onderdeel van de beoordeling van gebeurtenissen. Zo is genocide niet te rechtvaardigen en moeten de verantwoordelijken en betrokkenen worden veroordeeld, ook al is de genocide bijvoorbeeld het gevolg van een hongersnood of verpaupering van de samenleving. Ook de verdrijving en slavernij van mensen heeft meestal economische oorzaken, maar is niet te rechtvaardigen volgens onze huidige morele waarden. Een historisch correcte classificatie kan echter alleen worden gemaakt als men bij de beschouwing van historische gebeurtenissen rekening houdt met de totale levensomstandigheden en opvattingen van de mensen in die tijd. Tegen deze achtergrond moeten ook de verschillende, daarmee samenhangende politieke beslissingen worden beoordeeld en lessen voor de toekomst worden getrokken.
historisch bepaalde gezinsverhoudingen
Juist het traditionele gezinsbeeld wordt in de huidige tijd steeds weer in twijfel getrokken. Als we kijken naar de economische omstandigheden, waarin een alleenstaande moeder zonder een sterke familie honderd tot tweehonderd jaar geleden nauwelijks kon overleven, waren een huwelijk, beperkte mogelijkheden tot echtscheiding en het voorkomen van zwangerschap vóór het huwelijk van levensbelang. Of het huwelijk onder de huidige omstandigheden in de samenleving anders kan worden geregeld, kan dan graag worden besproken. Historische omstandigheden en invloeden moeten echter worden gerespecteerd en in acht worden genomen.
Het ontstaan van oorlogen
Veel oorlogen vinden hun oorsprong in de beschikbaarheid van en toegang tot hulpbronnen. Ook al is dat op het eerste gezicht niet duidelijk, talrijke oorlogen worden ook gevoerd om de beschikbare hulpbronnen veilig te stellen. Deze overweging mag bij de analyse niet buiten beschouwing worden gelaten. Er wordt te snel verwezen naar politieke gebeurtenissen. Politieke beslissingen worden dan gezien als de reden voor oorlogen, zonder naar de achtergronden van die beslissingen te kijken. Zo kan bijvoorbeeld de oorzaak van de Eerste Wereldoorlog niet alleen worden gezien in het conflict tussen Oostenrijk-Hongarije en Servië en de vele militaire bijstandsverdragen van de Europese landen. Er moet ook rekening worden gehouden met de strijd om de verdeling van de koloniën buiten Europa en de verschuiving van de machtsverhoudingen tussen de vijf Europese grootmachten, de zogenaamde pentarchie, die ontstond na de oprichting van het Duitse keizerrijk in 1871.
Opkomst en ondergang van volkeren
De beschikbaarheid van economische hulpbronnen en het vermogen om tijdig over te stappen op een duurzame economie door een einde te maken aan de uitputting van natuurlijke hulpbronnen, waren de oorzaak van de opkomst en ondergang van volkeren. Zo ging bijvoorbeeld het volk van de Rapa Nui op Paaseiland in het zuidoosten van de Stille Oceaan ten onder door de overexploitatie van de bossen en de vernietiging van de bodem door intensieve landbouw (zie “Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed” [“Ondergang: Waarom zijn sommige beschavingen verdwenen en hoe kan de onze haar ondergang voorkomen?”], Jared Diamond 2005). Daarentegen zijn de IJslanders er door een tijdig, restrictief beleid, gebaseerd op kleine veranderingen en een zuinig gebruik van hulpbronnen, tot op de dag van vandaag goed in geslaagd om te overleven.
