 |
Theorieën in de politicologie
De politicologie is een integratieve of transdisciplinaire wetenschap. Ze grenst aan verschillende andere wetenschappen en vertoont talrijke raakvlakken met deze. Daartoe behoren de sociale wetenschappen, de economische wetenschappen, maar ook de rechtswetenschappen en de geschiedwetenschap. Naast inhoudelijke gebieden, zoals buitenlands beleid, sociaal beleid, binnenlandse en buitenlandse veiligheid of economisch beleid, naast procedurele onderwerpen, zoals wetgevingsprocedures, en naast organisatorische overwegingen, zoals parlementen, overheidsinstanties en andere staatsinstellingen, worden in de politicologie ook vragen gesteld over hoe een samenleving zou moeten samenleven. Daartoe behoren vragen over hoe onafhankelijkheid van overheidsinstellingen kan worden bereikt, maar ook beschouwingen over eerlijke deelname aan de verdeling van vermogen en inkomen in een samenleving. Bij deze overwegingen horen ook theorieën over de vormgeving van participatieve planeconomie of de utopie van het communisme.
Daarnaast worden ook onderwerpen uit andere wetenschappelijke disciplines toegepast in de politicologie. Bij vragen over een rechtvaardige verdeling van vermogen en inkomen kom je al snel terecht in het domein van de economische wetenschappen. In het milieubeleid is het concept van CO₂-certificaten bijvoorbeeld afkomstig uit analyses van de economische wetenschappen, die hebben vastgesteld dat CO₂-certificaten qua efficiëntie en effectiviteit duidelijk superieur zijn aan CO₂-belastingen, verboden en boetes of andere methoden om de uitstoot van kooldioxide te beperken.
Ook de speltheorie, een onderdeel van de wiskunde, wordt in de politicologie behandeld. De speltheorie houdt zich bezig met beslissingen van actoren bij coöperatief of niet-coöperatief gedrag in conflictsituaties. Het gaat bijvoorbeeld om vragen als: waarom was het mogelijk om het gebruik van CFK's in koelaggregaten of als drijfgas in spuitbussen of schuimstoffen te verbieden en daarmee het ontstaan van het ozongat boven Antarctica en later boven de Noordpool ongedaan te maken? Waarom is dit niet zo eenvoudig mogelijk bij het beperken van de uitstoot van CO₂? Waarom werken beperkingen op de visserij in de Noord- en Oostzee om de visbestanden te beschermen, terwijl de ontbossing van het regenwoud nauwelijks kan worden beperkt?
Andere theorieën die worden bekeken, zijn theorieën over oorlog en vrede. Hierbij gaat het om vragen als: hoe komen oorlogen überhaupt tot stand, als alle betrokkenen bij een oorlog toch steeds weer veel verliezen? Hoe kunnen oorlogen worden voorkomen? Door welke logica komt het steeds weer tot genocide
Verdere overwegingen hebben vooral betrekking op historische ontwikkelingen. Het gaat daarbij om de vraag hoe beschavingen überhaupt zijn ontstaan en waarom sommige volkeren een enorme technologische ontwikkeling hebben doorgemaakt en rijk zijn geworden, terwijl andere zich slechts in beperkte mate hebben ontwikkeld en arm zijn gebleven. Bij deze vraagstukken hoort natuurlijk ook de vraag waarom sommige naties enorme rijken hebben gevormd, die vervolgens meestal weer uiteenvielen. Daar staat tegenover dat ook talrijke volkeren en culturen ten onder zijn gegaan.
Al deze vragen kunnen natuurlijk niet empirisch worden beantwoord. Meestal is alleen een theoretische beschouwing mogelijk, samen met een analyse of de oorzaak-gevolgrelaties uit de respectieve theorieën in de werkelijkheid terug te vinden zijn in een frequente, in de tijd plausibele opeenvolging van de als oorzaak beschouwde gebeurtenissen en vervolgens de als gevolg beschouwde gebeurtenissen.
