 |
De speltheorie
De speltheorie is een theorie over besluitvorming tussen meerdere actoren.
De speltheorie heeft niet tot doel besluitvorming in de economie en de politiek te definiëren. Ze beschrijft veeleer beslissingssituaties en verklaart waarom in bepaalde situaties steeds weer bepaalde beslissingen worden genomen. Het uitgangspunt is daarbij de rationele beslisser die zijn eigen voordeel wil maximaliseren. Irrationele beslissingen, beslissingen waarbij informatie ontbreekt of een onbaatzuchtige houding van de beslissers komen in de praktijk voor, maar worden in de speltheorie slechts in beperkte mate in aanmerking genomen.
De eerste werken over speltheorie zijn te vinden in het boek “Liber de ludo aleae” [Een boek over het dobbelspel], dat rond 1564 door Gerolamo Cardano werd geschreven en handelt over de waarschijnlijkheidstheorie. Christiaan Huygens schreef in 1657 het boek “De ratiociniis in ludo aleæ” [Over logisch denken bij het dobbelspel]. In 1713 presenteerde Charles Waldegrave voor het eerst de minimax-strategie. Antoine Augustin Cournot publiceerde in 1838 zijn werk over concurrentie in oligopolies.
Bekende voorbeelden uit de speltheorie zijn het gevangenen dilemma, het samenspel tussen havik en duif en het Nash-evenwicht van John Forbes Nash, Jr. In situaties waarin twee vijandige partijen in een situatie terechtkomen die gemakkelijk kan escaleren en waarin geen of nauwelijks communicatie plaatsvindt, kan vaak een tit-for-tat-strategie worden waargenomen om de situatie op te lossen. Deze strategie is beschreven door Anatol Rapoport. Bij deze strategie tonen beide partijen stapsgewijs positieve acties om provocatie te vermijden en de tegenpartij te laten zien dat ze positief zijn ingesteld om de situatie op te lossen.
Tegenwoordig houdt de speltheorie zich bijvoorbeeld ook bezig met onderhandelingssituaties op internationaal niveau. Daarbij wordt geanalyseerd waarom overeenkomsten over publieke goederen, zoals het wereldklimaat, in sommige gevallen tot een oplossing leiden, zoals bijvoorbeeld bij het verbod op CFK's ter bescherming van de ozonlaag, terwijl onderhandelingen over de vermindering van CO₂ steeds weer mislukken of de actoren zich niet aan de afspraken houden.
